پذيرفته است . و اما جواب حلى ، اينكه وعده شفاعت و تبليغ آن بوسيله انبياء ، وقتى مستلزم جرئت و جسارت مردم مىشود ، و آنان را به معصيت و تمرد وا ميدارد ، كه اولا مجرم را و صفات او را معين كرده باشد ، و يا حد اقل گناه را معين نموده ، فرموده باشد كه چه گناهى با شفاعت بخشوده مىشود ، و طورى معين كرده باشد كه كاملا مشخص شود ، و آيات شفاعت اينطور نيست ، اولا خيلى كوتاه و سر بسته است ، و در ثانى شفاعت را مشروط به شرطى كرده ، كه ممكن است آن شرط حاصل نشود ، و آن مشيت خدا است . و ثانيا شفاعت در تمامى انواع عذابها ، و در همه اوقات مؤثر باشد ، به اينكه به كلى گناه را ريشه كن كند . مثلا اگر گفته باشند : كه فلان طائفه از مردم ، و يا همه مردم ، در برابر هيچيك از گناهان عقاب نميشوند ، و ابدا از آنها مؤاخذه نمىگردند ، و يا گفته باشند : فلان گناه معين عذاب ندارد ، و براى هميشه عذاب ندارد ، البته اين گفتار بازى كردن با احكام و تكاليف متوجه بمكلفين بود . و اما اگر بطور مبهم و سر بسته مطلب را افاده كنند ، بطورى كه واجد آن دو شرط بالا نباشد ، يعنى معين نكنند كه شفاعت در چگونه گناهانى ، و در حق چه گنه كارانى مؤثر است ، و ديگر اينكه عقابى كه با شفاعت برداشته مىشود ، آيا همه عقوبتها و در همه اوقات و احوال است ، يا در بعضى اوقات و بعضى گناهان ؟ . در چنين صورتى ، هيچ گنه كارى خاطر جمع از اين نيست كه شفاعت شامل حالش بشود ، در نتيجه جرى بگناه و هتك محارم الهى نميشود ، بلكه تنها اثرى كه وعده شفاعت در افراد دارد ، اين است كه قريحه اميد را در او زنده نگه دارد ، و چون گناهان و جرائم خود را مىبيند و مىشمارد ، يكباره دچار نوميدى و ياس از رحمت خدا نگردد . علاوه بر اينكه در آيه : ( إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْه ، نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ ) « 1 » ، مىفرمايد : اگر از گناهان كبيره اجتناب كنيد ، ما گناهان صغيره شما را مىبخشيم ، وقتى چنين كلامى از خدا ، و چنين وعده اى از او صحيح باشد ، چرا صحيح نباشد كه بفرمايد : اگر ايمان خود را حفظ كنيد ، بطورى كه در روز لقاء با من ، با ايمان سالم نزدم آئيد ، من شفاعت شافعان را از شما مىپذيرم ؟ چون همه حرفها بر سر حفظ ايمان است گناهان هم كه حرام شده‌اند ، چون ايمان را ضعيف و قلب را قساوت ميدهند ، و سرانجام آدمى را بشرك مىكشانند ، كه در اين باره فرموده :

--> 1 - سوره نساء آيه 31